12 grudnia 2008 roku Szwajcaria weszła do Układu z Schengen. Poza tym żadne ze szwajcarskich miasta nie pełni funkcji stolicy. Rząd swą siedzibę ma w Bernie. Inne ważne miasta to Genewa i Zurych. Łączna powierzchnia Szwajcarii przekracza 41 km². Zamieszkuje ją prawie 8 mln ludzi. Graniczy z Austrią, Francją, Liechtensteinem, Niemcami oraz Włochami. Najwyższy szczyt to Dufourspitze (4634 m n.p.m.), natomiast najniżej położone jest Jezioro Maggiore, 195 m n.p.m.

Szwajcaria rozwijała się w XIV wieku, najpierw jako konfederacja kilku państw. Składała się z kantonów o własnej autonomii, które zlokalizowane były przy największych miastach. Państwo uzyskało niezależność po upadku Habsburgów. Szwajcaria należała do najważniejszych ośrodków reformacji w Europie. Odzyskała niepodległość po wojnie trzydziestoletniej, dzięki postanowieniom pokoju westfalskiego w 1648 roku. Wówczas funkcjonowała nazwa Związku Szwajcarskiego.

Na terenie Szwajcarii toczyły się walki pomiędzy Francją, a Austrią i Rosją. Zgodnie z założeniami Aktu Mediacyjnego Szwajcaria powróciła do systemu federacyjnego. W 1891 roku wprowadzono do konstytucji poprawki, które stworzyły nowy system, zwany demokracją bezpośrednią. Podczas wojen Szwajcaria była państwem neutralnym, choć nie brakowało oznak współpracy z Niemcami. W szwajcarskich bankach przechowywano zrabowane majątki, a przez państwo przejeżdżały transporty więźniów do obozów koncentracyjnych.

W Szwajcarii panuje demokracja bezpośrednia. Z tego powodu bardzo często obywatele wypowiadają się w istotnych kwestiach za pośrednictwem referendum. Widoczny jest również brak trójpodziału władzy, czyli ustrój parlamentarno-komitetowy. Wszelkie funkcje państwowe sprasowuje Zgromadzenie Federalne, inaczej parlament.

Szwajcaria słynie z usług finansowych. Dobrze rozwiniętymi gałęziami przemysłu są również turystka i rolnictwo (wielohektarowe gospodarstwa ukierunkowane na produkcje m.in. serów). Kojarzy się też z doskonałymi zegarkami i pyszną czekoladą. Narodową potrawa jest fondue. W Szwajcarii religiami dominującymi są katolicyzm i protestantyzm. Szwajcarzy posługują się czterema językami urzędowymi: niemieckim, francuskim, włoskim oraz romansz (retoromański).

Obecna Polonia mieszkająca w Szwajcarii wywodzi się z trzech fal emigracji:

• Czas po II wojnie światowej, kiedy przebywające tam osoby podczas tego trudnego momentu w historii postanowiły tam pozostać. Szacuje się, że ówczesna Polonia w Szwajcarii wynosiła 2-3 tysięce osób. Powstał wówczas m.in. Związek Organizacji Polskiej We Fryburgu, Klub Polski w Bernie i Polska Misja Katolicka w Zurychu.
• Exodus z lat 60. i 70. wywołany głównie tzw. uchwałą żydowską Rady Państwa PRL i tłem ekonomicznym (cenzura, ograniczenia swobód obywatelskich, tłumienie demokracji). Kampania antysemicka spowodowała falę tzw. emigracji pomarcowej (1968 r.). Władze PRL-u ułatwiały Polakom żydowskiego pochodzenia wyjazdy m.in. do Szwajcarii, dzięki czemu tracili oni obywatelstwo polskie. Polacy jednoczyli się wówczas w utworzonym wtedy Towarzystwie Polsko-Szwajcarskim (Lozanna), Towarzystwie Przyjaźni Polsko-Szwajcarskiej (Neuchâtel) czy Towarzystwie Przyjaciół Paderewskiego (Morges). W tym czasie organizowano liczne protesty i transporty z pomocą dla Polski.
• Okres Solidarności, w którym osoby przebywające tam w czasie ogłoszenia stanu wojennego w Polsce zostały w Szwajcarii, otrzymując tym samym azyl polityczny.

Dziś liczba Polaków w Szwajcarii wynosi ok. 20 000 osób. Większość z nich to wykwalifikowani robotnicy, a także pracownicy naukowi, inżynierowie, lekarze. Zamieszkują oni takie miejscowości jak: Zurych, Fryburg, Bazylea, Genewa, Winterthur, Sankt Gallen, Lozanna i Neuchâtel. Największe skupiska polskich emigrantów znajdują się w niemieckojęzycznym Zurychu i Winterthuru, zaś we francuskojęzycznej części Szwajcarii - w kantonach Genewy i Waadt. Najmniej liczna grupa polonijna zasiedla włoskojęzyczny kanton Ticino.

Dzisiejsze ugrupowania czy stowarzyszenia (np. Polski Klub Literacko-Artystyczny czy Stowarzyszenie Polskie) Polaków w Szwajcarii mają charakter towarzyski, podtrzymujący w nich pamięć tradycji narodowej.

Wyraźna obecność Polaków w kraju Helwetów wiąże się ze szwajcarską gościnnością i sympatią dla narodów walczących o wolność. Szwajcarzy zawsze chętnie przyjmowali kolejne fale uchodźców z Polski, poczynając od konfederatów barskich, poprzez uczestników powstania listopadowego oraz styczniowego w XIX wieku, po emigrację solidarnościową z 1981 r.

1 maja Polacy zyskali możliwość pracy bez limitów miejsc i łatwiejsze otrzymywanie pozwolenia na pracę. Najsłabszym zainteresowaniem cieszy się nienależąca do Unii Europejskiej  Szwajcaria. Trzeba pamiętać, że zanim wyemigruje się do Szwajcarii, należy najpierw znaleźć pracodawcę, który załatwi stosowne pozwolenie na pracę. Obecnie firmy szwajcarskie oczekują od potencjalnych pracowników kilkuletniego doświadczenia zawodowego oraz znajomości jednego z czterech języków urzędowych Szwajcarii (niemiecki, francuski, włoski, retoromański).

Polaków bardzo kusi ten kraj, obfitujący w dobrobyt, bezpieczeństwo, dbałość o pracownika, atrakcyjne świadczenia rodzinne i bardzo wysokie wynagrodzenia (wynoszące od 3140 franków szwajcarskich, czyli od 9,7 tys. zł brutto miesięcznie). Nie wolno zapominać jednak o tym, że Szwajcaria jest jednym z najdroższych krajów świata (ma horrendalne ceny za mieszkania i żywność).

Kto ma największe szanse na zatrudnienie w kraju Helwetów? Przede wszystkim specjaliści IT, prawnicy, technicy, księgowi i finansiści, wykwalifikowani sprzedawcy, pracownicy hoteli i restauracji, lekarze i personel medyczny, pracownicy administracyjni. Więcej miejsc pracy pojawia się w sezonie zimowym oraz wakacyjnym, ponieważ Szwajcaria jest wówczas najatrakcyjniejsza turystycznie. Maksymalny tydzień pracy to 45-50 godzin.

Co daje swobodny przepływ osób? Przede wszystkim daje prawo do podróżowania do Szwajcarii bądź też kraju Unii Europejskiej, przebywania w nim, do szukania legalnego zatrudnienia i podjęcia dowolnej działalności zarobkowej (w tym samodzielniej działalności gospodarczej) i ewentualnego pozostania tam po zakończeniu pracy.

Umowa o swobodnym przepływie osób zapewnia zakaz dyskryminacji pod względem przynależności narodowej (prawo do takich samych warunków zatrudnienia, pracy i życia jak obywatele danego kraju).

Kto dotychczas emigrował do Szwajcarii? Wśród polskich specjalistów zatrudniani byli Polacy z sektora usług lub rolnictwa. Jak na razie nie ma prognoz na „szturm” Polaków na szwajcarski rynek pracy. Takie opinie wysnuwa się na podstawie relatywnie małego exodusu obywateli UE i bariery językowej. Jeśli jednak doszłoby do nadmiernego napływu emigrantów, to Szwajcaria może zastosować specjalną klauzulę ochronną (od maja 2012 r.). Kraj Helwetów ponownie określiłby wówczas maksymalną liczbę emigrantów z UE-8 do 2014 r.

Wcześniej wszystkimi zezwoleniami zajmowała się Ambasada w Szwajcarii, która dysponowała niewielką i zamknięta liczbą miejsc pracy przeznaczonych dla Polaków. Teraz zatrudnieni w kraju Helwetów mogą rościć sobie prawo do pobytu w Szwajcarii.

Jak to zrobić? Z tego względu, iż Szwajcaria nie należy do krajów członkowskich, zasady wjazdu i pobytu różnią się od tych, które obowiązują w Unii Europejskiej. Aby wjechać do świata szwajcarskich Alp, trzeba posiadać dowód osobisty lub paszport. Po przyjeździe ma się 14 dni na potwierdzenia prawa pobytu w lokalnym urzędzie gminnym (Einwohnerkontrolle ,Residents’ Registration Office). Pozwoli to nam przebywać w Szwajcarii przez okres 90 dni roboczych bez jakichkolwiek dodatkowych pozwoleń. Podstawą do tego zezwolenia jest przede wszystkim umowa o pracę lub też zaświadczenie o zatrudnieniu wydane przez pracodawcę. Wtedy też uzyskujemy prawo pobytu oraz podjęcia pracy. Jeżeli w tym czasie zrezygnuje się z pracy, można wystąpić z wnioskiem o dodatkowe „zezwolenie na krótki pobyt EU/EFTA”, które jest zazwyczaj ważne przez trzy miesiące. W sumie ma się więc pół roku na znalezienie nowej pracy.

W ramach odmiennej od tej obowiązującej od maja dwustronnej umowy, prawo pobytu wydłuża się i obejmuje cały okres świadczenia usługi.

Bezwizowy pobyt w Szwajacarii trwa 3 miesiące. Chcąc wydłużyć swoje przebywanie tam (o więcej niż pół roku), należy udać się do Ambasady Szwajcarii w Warszawie i ubiegać się o wizę. Trzeba wówczas złożyć następujące dokumenty:

• 3 fotografie,
• paszport ważny min. przez kolejne 3 miesiące,
• 3 kopie umowy o pracę,
• 3 formularze wizowe (wypełnione w języku niemieckim, francuskim, włoskim bądź angielskim).

Jak tylko otrzyma się zezwolenie Biura Federalnego dla Obcokrajowców w Bernie (zazwyczaj po dwóch miesiącach), Ambasada Szwajcarii udziela wizy.

Studenci i renciści także mają prawo wjazdu i pobytu pod warunkiem spełnienia określonych warunków (ubezpieczenie zdrowotne, wystarczające środki finansowe).

Umowa o swobodnym przepływie osób obowiązująca od maja 2011 r. zrównuje prawa emigrantów z prawami obywateli Szwajcarii i pozwala na towarzyszenie im na czas pobytu członków ich rodzin.

Edukację w Szwajcarii rozpoczynają dzieci już w czwartym roku życia. Do nauczania tych maluchów korzysta się z klas przedszkolnych umiejscowionych w szkołach, gdzie odbywają się zajęcia. Każdy młody Szwajcar idzie do pierwszej klasy w wieku 6 lat. Szkoły podstawowe posiadają świetne wyposażenie i zatrudniają doskonałych pedagogów. Szwajcarskie szkoły średnie zapewniają bardzo dobre przygotowanie do zdobywania dalszej nauki w szkołach wyższych.

Za państwowe szkoły wyższe w kraju Helwetów płaci się 560 franków szwajcarskich (2000 PLN) za semestr. Szwajcaria udostępnia studentom z najbiedniejszych rodzin stypendia, pozwalające kontynuować naukę. Dyplomy uzyskane po ukończeniu prywatnych szkół wyższych nie są uznawane przez państwo. Nie ma wówczas szans na pracę w państwowej placówce. Mogą je uznać tylko prywatne firmy.

Helweci dysponują doskonale wyposażonymi oraz stale unowocześnianymi placówkami dydaktycznymi, będącymi na najwyższym światowym poziomie. Najbardziej znanymi uczelniami w Szwajcarii są Uniwersytet w Genewie oraz Uniwersytet w Lozannie. Wysoki poziom nauczania potwierdzają późniejsze osiągnięcia zawodowe absolwentów. Także na badania naukowe Szwajcaria przeznacza wysokie kwoty. Nauka jest traktowana przez Helwetów bardzo poważnie, stąd też świetne wyniki badawcze tego kraju (np. Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki).

Jak można się dostać na szwajcarską uczelnię? Cudzoziemcy udają się do Szwajcarii głównie ze względu na możliwość kształcenia się aż w 4 językach i wysoką renomę edukacji w tym kraju. Aż 20% tutejszych studentów pochodzi z zagranicy. Jedyną dwujęzyczną szwajcarską szkołą wyższą jest uczelnia we Fryburgu. Jest tu m.in. polonistyka, prawo i teologia. Organizuje się tu także specjalne kursy językowe. Aby studiować w Szwajcarii, należy starać się o przeniesienie z polskiej uczelni na tamtejszą. Potrzebny do tego będzie ekwiwalent szwajcarskiego certyfikatu kompetencji i potwierdzenie znajomości języka, w którym zamierza się studiować.